Mua màn LED theo module rời hay theo cabinet?

Mua module rời và mua cabinet khác nhau ở chỗ nào?

Cùng gọi là mua màn LED, nhưng hai cách mua giao cho bên mua hai khối lượng công việc rất khác nhau. Mua theo cabinet là nhận một khối đã có khung, bộ nguồn, card thu và hệ tản nhiệt, treo lên khung là chạy. Mua module rời là chỉ nhận tấm hiển thị, ở đây là tấm 320×160mm, còn toàn bộ phần còn lại do bên mua tự làm hoặc tự đặt gia công.

Sự khác biệt này không nằm ở chất lượng hiển thị. Cùng một tấm module có thể xuất hiện trong cả hai hình thức bán. Nó nằm ở chỗ ai chịu trách nhiệm cho phần cơ khí, phần điện và phần bảo hành khi hệ thống chạy sai.

Bên mua module rời phải tự làm những gì?

Bốn hạng mục, và không hạng mục nào là việc nhẹ. Thứ nhất là khung cabinet: phải gia công đúng dung sai để mặt màn phẳng, vì COB không có viền che nên mọi sai lệch đều hiện thành đường sáng tối. Thứ hai là bộ nguồn: phải tính theo đúng dòng điện của mã module cụ thể. Thứ ba là card thu và đi dây tín hiệu. Thứ tư là tản nhiệt, vì datasheet BOE ràng buộc nhiệt độ mặt đèn khi chạy không vượt 60℃.

Ngoài ra còn phần kiểm thử. Nhà sản xuất cabinet chạy sẵn quy trình lão hoá và cân màu trước khi giao; đơn vị tự lắp phải tự dựng quy trình đó.

Sáu điểm quyết định nên so trước khi chốt

Bảng dưới là khung so sánh rút gọn cho người ra quyết định, xếp theo thứ tự hạng mục thường xuất hiện trong dự toán. Điểm cần nhớ khi đọc: cột module rời rẻ hơn ở đúng dòng đầu tiên và đắt hơn hoặc rủi ro hơn ở phần lớn các dòng còn lại. Vì thế so hai phương án bằng một con số duy nhất là giá trên mét vuông tấm hiển thị sẽ luôn cho kết luận nghiêng về module rời, kể cả với đơn vị không có năng lực gia công. Cách so đúng là cộng đủ sáu hạng mục rồi mới đặt hai tổng cạnh nhau.

Một cách kiểm nhanh: nếu đơn vị không tự trả lời được câu "tấm màn này cần bao nhiêu ampe và tản nhiệt bằng cách nào", thì chưa nên mua module rời.

Đọc datasheet module thế nào cho đúng?

Dòng module COB của BOE gồm ba pitch P1.25, P1.53 và P1.86, dùng chung một thân module 320×160×14mm, nặng 0,429kg, bề mặt đạt IP65 và bắt bằng 12 lỗ ren M4 ở cùng vị trí. Vì phần cơ khí giống nhau, việc chọn pitch không kéo theo chi phí đổi khuôn cabinet, nên quyết định thu về ba yếu tố: khoảng cách xem, điện năng và số điểm ảnh cần đạt.

Điện năng không đi theo pitch như trực giác

Trực giác cho rằng pitch càng mịn thì càng nhiều đèn nên càng tốn điện. Datasheet BOE ghi ngược lại: bản P1.53 tiêu thụ khoảng 4,9A và 22W mỗi module, cao hơn bản P1.25 dày điểm hơn với khoảng 4,2A và 19W, trong khi bản P1.86 thấp nhất ở khoảng 4,1A và 18W. Cả ba đều đo tại cùng điều kiện 600 nit và 4,5V.

Luxwave chưa suy diễn nguyên nhân và đã đề nghị hãng xác nhận. Điều cần làm ngay là lấy đúng con số của mã sẽ dùng. Chênh 4W mỗi module nghe nhỏ, nhưng một bức tường 288 module chênh tới 1,15kW, đủ để đổi cỡ dây, cỡ aptomat và cả phương án tủ điện.

Kiểm phép chia độ phân giải trước khi chốt pitch

Module có tỷ lệ 2:1, nên tường 16:9 nhỏ nhất là 8 module ngang nhân 9 module dọc, tức 2.560 × 1.440mm. Số điểm ảnh thu được khác nhau theo pitch: 2048×1152 với P1.25, 1664×936 với P1.53 và 1376×774 với P1.86.

Điểm dễ vấp: không mã nào ghép ra đúng 1920×1080 bằng số module chẵn, vì 1920 không chia hết cho 256, 208 hay 172. Riêng bản P1.25 ghép được đúng 3.840 điểm theo chiều ngang với 15 module. Nếu hồ sơ mời thầu ghi một con số độ phân giải cụ thể, phải kiểm phép chia này từ khâu thiết kế chứ không phải lúc nghiệm thu.

Sơ đồ chân của ba mã không giống nhau

Trên đầu cắm tín hiệu 2×13 chân, bản P1.25 dùng đủ bốn nhóm dữ liệu R1 đến R4, G1 đến G4 và B1 đến B4. Hai bản còn lại chỉ dùng hai nhóm, các chân dữ liệu khác để trống. Chi tiết này ảnh hưởng tới cấu hình card thu và cách đi dây, nên không được bê nguyên cấu hình của mã này sang mã khác.

Tính bộ nguồn và tủ điện cho một bức tường cụ thể

Đây là phép tính mà bên mua module rời phải tự làm, và cũng là phép tính cho thấy vì sao không được nội suy công suất theo pitch. Lấy ví dụ bức tường 16:9 nhỏ nhất ghép được từ dòng này: 8 module ngang nhân 9 module dọc, tức 2.560 × 1.440mm, diện tích 3,69m², gồm 72 module. Datasheet cho công suất mỗi module đo tại 600 nit, nên chỉ cần nhân lên.

Với bản P1.25, 72 module nhân 19W cho khoảng 1,37kW. Với bản P1.53, cùng số module nhân 22W cho khoảng 1,58kW. Với bản P1.86, con số là khoảng 1,30kW. Chênh lệch giữa mã cao nhất và thấp nhất trên bức tường nhỏ này đã là gần 290W, tức khoảng 22%.

Quy đổi sang dòng điện ở phía thứ cấp 4,5V thì rõ hơn nữa: 72 module bản P1.53 rút khoảng 353A, trong khi bản P1.86 rút khoảng 295A. Đây là con số quyết định số lượng bộ nguồn và tiết diện thanh cái, không phải con số để tham khảo.

Ba điều datasheet ràng buộc mà thiết kế điện phải tuân

Ngoài công suất, tài liệu BOE nêu ba giới hạn có tính điều kiện chứ không phải khuyến nghị, và cả ba đều thuộc phần việc của bên mua khi chọn module rời.

• Tiếp địa toàn hệ phải dưới 1 ohm, và dòng rò xuống đất không vượt quá 5% dòng đầu vào. Màn phải có dây tiếp địa riêng, vỏ kim loại và khung nối đất chung.
• Nhiệt độ mặt đèn khi chạy không được vượt 60℃, trong dải môi trường vận hành từ âm 10℃ đến 40℃. Vượt ngưỡng thì bắt buộc bổ sung thiết bị điều nhiệt.
• Dòng khởi động rất lớn tại thời điểm cấp điện, nên aptomat phải chọn loại đường cong D. Chọn nhầm loại C là nguyên nhân phổ biến khiến màn nhảy aptomat mỗi lần bật.

Ba ràng buộc này nên nằm trong thuyết minh thiết kế điện ngay từ đầu. Đưa vào sau, khi tủ đã đóng và tuyến cáp đã đi, thường đồng nghĩa với làm lại.

Ba khoản chi phí ẩn hay bị bỏ sót

Khi so hai phương án, phần chênh giá tấm hiển thị thường là con số duy nhất được đưa lên bàn họp, vì nó dễ lấy và dễ trình bày. Ba khoản dưới đây gần như không bao giờ xuất hiện trong bảng so sánh ban đầu nhưng luôn xuất hiện trong quyết toán, và cả ba đều rơi về phía bên mua khi chọn module rời. Điểm chung của chúng là không tính được thành tiền tại thời điểm ký hợp đồng, nên cách xử lý đúng là ước lượng theo kinh nghiệm xưởng rồi ghi vào dự phòng, thay vì bỏ trắng.

• Gia công và kiểm phẳng cabinet. Bề mặt COB liền khối không có viền che, nên sai lệch cơ khí hiện ra thành đường sáng tối. Chi phí này phụ thuộc năng lực xưởng, và là khoản dễ vượt dự toán nhất.
• Lão hoá trước khi đưa vào dùng. Datasheet quy định nếu module nằm hộp quá một tháng hoặc đã mở hộp và ngắt điện quá 48 giờ thì phải chạy lão hoá 6 giờ theo bậc tăng dần 10%, 30%, 60%, 80% rồi 100%. Dự án nhập theo lô rồi lắp rải nhiều tháng phải đưa bước này vào tiến độ.
• Bảo hành và truy trách nhiệm. Khi màn quá nhiệt hoặc phẳng lệch, mua cabinet thì trách nhiệm thuộc nhà sản xuất; mua module rời thì thuộc đơn vị lắp. Đây là khoản không ghi được thành tiền lúc mua nhưng quyết định rủi ro cả vòng đời.

Kết luận: ai nên mua theo cách nào?

Mua module rời hợp với đơn vị tích hợp đã có xưởng cơ khí và đội điện, hoặc với dự án cần khổ màn mà không cabinet tiêu chuẩn nào khớp. Khi đó khoản tiết kiệm là thật, vì phần việc chuyển sang bên mua đúng là phần họ vốn đã làm tốt và đã có thiết bị. Ngược lại, nếu phải thuê ngoài toàn bộ khâu cơ khí thì phần chênh giá tấm thường bị ăn hết ngay ở hợp đồng gia công, chưa kể rủi ro phẳng lệch và quá nhiệt lúc này không còn ai đứng ra chịu thay.

Mua theo cabinet hợp với chủ đầu tư dùng cho chính mình, nhà thầu xây lắp không có xưởng, và mọi dự án gấp tiến độ. Xem dòng cabinet BOE BYH nếu thuộc nhóm này. Cần đối chiếu thông số từng mã module, xem ba mã COB 320×160 đã đối chiếu datasheet.