Chọn ống kính máy chiếu laser theo tỉ lệ chiếu

Khi đã chốt được dòng máy chiếu laser lắp cố định, câu hỏi khó tiếp theo thường không phải độ sáng mà là ống kính. Cùng một thân máy, đổi ống kính là đổi hoàn toàn vị trí đặt máy: có mã cho phép treo cách màn hơn hai mét vẫn phủ kín màn 200 inch, có mã bắt phải lùi ra gần bảy mét mới đủ. Chọn nhầm dải tỉ lệ thì hoặc phải khoan lại trần, hoặc phải cắt bớt kích thước hình so với bản vẽ đã duyệt. Bài này đi thẳng vào con số: công thức tỉ lệ chiếu, danh sách 22 mã ống kính Appotronics theo bốn họ, bảng khoảng cách chiếu lấy đúng từ catalog 2025 và quy trình bốn bước để chốt mã trước khi đặt hàng.

Tỉ lệ chiếu (throw ratio) là gì?

Tỉ lệ chiếu là thương số giữa khoảng cách từ ống kính tới màn và chiều rộng hình chiếu, viết dưới dạng X:1. Toàn bộ bảng khoảng cách chiếu trong catalog Appotronics 2025 chạy theo đúng một công thức: khoảng cách chiếu bằng tỉ lệ chiếu nhân chiều rộng hình. Lấy máy M Series bản 4K với màn 80 inch tỉ lệ 16:9, chiều rộng hình 1,77 m. Ống kính AL-ML050FR 0,5:1 cho khoảng cách 0,89 m; AL-ML153MA ở đầu 2,48:1 đẩy máy ra tới 4,39 m. Cùng một cỡ màn, khoảng cách chênh gần năm lần chỉ vì đổi ống kính.

Biến số phải dùng là chiều rộng hình chứ không phải đường chéo. Màn 200 inch nghĩa là đường chéo 5,08 m; với tỉ lệ 16:9 chiều rộng bằng 5,08 × 0,8716 = 4,43 m, còn với 16:10 bằng 5,08 × 0,8480 = 4,31 m. Hai con số chênh nhau 12 cm, đủ để một ống kính zoom rơi ra ngoài dải cho phép ở đầu mút. Vì vậy khi tra bảng catalog phải kiểm tra bảng đang lập theo 16:9 hay 16:10: bảng M Series bản 4K dùng 16:9, còn các bảng D Pro, S Pro/S Smart và G/T Pro dùng 16:10.

Nắm được công thức này thì không cần thuộc bảng. Đo khoảng cách thật ở công trình, chia cho chiều rộng hình mong muốn, ra một con số duy nhất — đó là tỉ lệ chiếu cần tìm. Việc còn lại chỉ là tìm mã ống kính có dải bao trùm con số đó, và tốt nhất là bao trùm ở khoảng giữa dải chứ không phải ở mép. Nền tảng nguồn sáng của toàn dải máy được trình bày trong bài Appotronics và công nghệ ALPD.

Appotronics có bao nhiêu mã ống kính?

Catalog 2025 liệt kê 22 mã ống kính rời, chia thành bốn họ gắn cứng với từng nhóm dòng máy và không lắp chéo được cho nhau. AL-ML phục vụ M Series và M Pro; AL-DL phục vụ D Pro; AL-XL phục vụ S Pro và S Smart; AL-TL phục vụ nhóm G, G Pro và T Pro. Đây là ràng buộc cần biết sớm, vì nó khiến việc đổi dòng máy giữa chừng kéo theo phải làm lại toàn bộ danh mục ống kính, chứ không chỉ đổi thân máy.

Ba chữ số trong tên mã phần lớn chính là tỉ lệ chiếu ở đầu ngắn nhất của dải: AL-XL036FR bắt đầu từ 0,36:1, AL-TL450TZ bắt đầu từ 4,5:1. Có hai ngoại lệ đáng nhớ vì dễ gây nhầm khi lập dự toán: AL-XL110MA thực tế bắt đầu ở 1,14:1 chứ không phải 1,10:1, và AL-TL213LZ bắt đầu ở đúng 2,0:1 chứ không phải 2,13:1. Bảng dưới đây là toàn bộ 22 mã cùng dải tỉ lệ theo catalog.

AL-ML100MA là ống kính chuẩn của họ M, phủ dải 1,0–1,6:1 hợp với phần lớn phòng họp và lớp học treo máy giữa trần. Các mã còn lại xử lý hai đầu cực đoan: quá gần hoặc quá xa màn.

Bảng khoảng cách chiếu thật nói gì?

Bảng khoảng cách chiếu là phần dễ dùng nhất trong catalog nhưng cũng dễ đọc nhầm nhất, vì mỗi dòng có ba cột đầu là đường chéo, chiều rộng và chiều cao màn rồi mới tới các cột ống kính. Cách kiểm tra chắc chắn là tự nhân lại: tỉ lệ chiếu nhân chiều rộng phải ra đúng con số trong bảng. Dưới đây là trích bảng M Series bản 4K theo tỉ lệ 16:9 ở bốn cỡ màn thông dụng, mỗi ô là khoảng cách từ ống kính tới màn.

Họ AL-XL của S Pro và S Smart có dải rộng hơn hẳn nên đáng nhìn ở cùng một cỡ màn để so trực tiếp. Bảng dưới lấy màn 200 inch tỉ lệ 16:10, tức chiều rộng hình 4,31 m. Khoảng cách giữa mã ngắn nhất và mã dài nhất chênh nhau gần hai mươi lần, và đó chính là lý do một hội trường có thể dùng cùng dòng máy dù phòng máy nằm sát màn hay nằm cuối khán phòng.

Đặt máy cách màn 6 m thì chọn ống kính nào?

Đây là dạng câu hỏi hay gặp nhất khi vị trí đặt máy đã bị kết cấu quyết định sẵn. Giả sử hội trường có phòng máy cách màn đúng 6 m và hình cần rộng 4,31 m, tức màn 200 inch tỉ lệ 16:10. Tỉ lệ chiếu cần là 6 chia 4,31, bằng 1,39:1. Tra bảng họ AL-XL, mã duy nhất bao trùm con số này là AL-XL110MA với dải 1,14–1,51:1, tương ứng 4,91–6,50 m. Vị trí 6 m nằm gần giữa dải nên vẫn còn dư địa xê dịch khi thi công.

Đổi bài toán sang phòng nhỏ sẽ thấy rõ vai trò của mép dải. Một phòng họp muốn hình 150 inch 16:9, chiều rộng 3,32 m, mà chỉ treo được máy cách màn 3 m: tỉ lệ cần là 0,90:1, đúng bằng mép xa nhất của AL-ML070FR. Mã này vẫn dùng được, nhưng zoom đã chạm giới hạn nên không còn khoảng chỉnh nếu ty treo lệch. Kéo máy về 2,5 m cho tỉ lệ 0,75:1, nằm giữa dải 0,7–0,9:1, là phương án an toàn hơn cho thi công.

Với D Pro cùng cỡ màn 200 inch 16:10, ba lựa chọn cho ra ba vị trí rất khác nhau: AL-DL062FR đặt máy cách 2,67 m, AL-DL080FR cách 3,45 m, còn AL-DL123MA trải từ 5,30 đến 8,49 m. Ở nhóm máy công suất lớn dùng cho sân khấu sự kiện, bảng AL-TL dưới đây lấy màn 500 inch 16:10, tương đương đường chéo 12,70 m và chiều rộng hình 10,77 m.

Dịch trục ống kính bù được bao nhiêu?

Tỉ lệ chiếu quyết định máy đứng cách màn bao xa, còn dịch trục quyết định máy được phép lệch bao nhiêu so với tâm màn. Catalog Appotronics ghi công thức Lens Shift bằng A chia B theo sơ đồ dịch hình, và công bố dải cụ thể cho từng dòng: M Series, M Pro, S Smart và S Pro đạt dọc ±100% và ngang ±40%, đều là dịch trục chỉnh điện. Nhóm G và T Pro có dải dọc ±90% và ngang ±40%. Nhờ dịch trục, máy treo sát trần hoặc đặt lệch một bên vẫn phủ đúng khung màn mà không phải nghiêng thân máy.

Ngoại lệ cần đánh dấu là D Pro: dải dọc bất đối xứng, xuống được 100% nhưng lên chỉ 60%, ngang vẫn ±40%. Trong thực tế lắp đặt, điều này nghĩa là phương án treo trần rồi đẩy hình xuống có đủ dư địa, còn phương án đặt máy trên bục thấp rồi đẩy hình lên sẽ chạm giới hạn sớm hơn khoảng bốn phần mười dải. Nếu bản vẽ mặt cắt phụ thuộc vào chiều đẩy lên, nên kiểm tra lại con số này trước khi chốt vị trí giá đỡ.

Dịch trục và chỉnh keystone không thay thế nhau. Dịch trục dời hình bằng cơ cấu quang nên hình vẫn vuông góc và giữ nguyên độ nét; keystone kéo hình bằng xử lý số nên luôn phải hy sinh một phần điểm ảnh ở rìa. Nguyên tắc làm nghề là dùng hết dịch trục trước, chỉ động tới keystone khi kết cấu thật sự không cho đặt máy đúng chỗ. Toàn dải máy còn lắp xoay 360° theo cả hai trục ngang và dọc.

Quy trình 4 bước chốt mã ống kính:

Bốn bước dưới đây áp dụng được cho mọi dòng trong danh mục Appotronics, từ M Series treo trong phòng học tới T Pro chiếu mặt dựng công trình. Điểm mấu chốt là làm đúng thứ tự: đo trước, tính sau, tra bảng sau cùng. Đảo thứ tự — chọn ống kính trước rồi mới đo — là nguyên nhân phổ biến nhất của việc phải khoan lại trần hoặc chấp nhận hình nhỏ hơn thiết kế. Nếu cần dựng cấu hình cho một mặt bằng cụ thể, có thể gửi kích thước phòng qua trang báo giá.

1. Đo khoảng cách đặt máy thật. Đo từ vị trí ống kính dự kiến tới mặt màn, theo hiện trạng công trình chứ không theo bản vẽ sơ bộ. Ghi cả khoảng dao động cho phép nếu vị trí giá đỡ còn có thể dịch.

2. Chốt chiều rộng hình. Quyết định cỡ màn theo cự ly xem và nội dung, rồi quy đổi đường chéo sang chiều rộng: nhân 0,8716 với hình 16:9, nhân 0,8480 với hình 16:10.

3. Chia ra tỉ lệ chiếu. Lấy khoảng cách ở bước 1 chia cho chiều rộng ở bước 2. Kết quả là một con số duy nhất, ví dụ 6 chia 4,31 bằng 1,39.

4. Tra bảng chọn mã. Tìm mã có dải bao trùm con số đó trong đúng họ ống kính của dòng máy đã chọn, ưu tiên mã đặt con số ở khoảng giữa dải để còn dư địa hiệu chỉnh.

Mã nào phải hỏi hãng trước khi đặt?

Catalog 2025 ghi chú rõ ba mã đang trong quá trình phát triển liên tục và đề nghị hỏi đại diện bán hàng địa phương về ngày ra mắt cụ thể: AL-XL036FR, AL-XL053FR và AL-XL380LA. Cả ba đều thuộc họ AL-XL và đều nằm ở hai đầu cực đoan của dải — 0,36:1 cực ngắn và 3,8–6,8:1 cực dài. Vì bảng khoảng cách chiếu vẫn in đầy đủ số liệu của chúng, ba mã này rất dễ lọt vào thiết kế trước khi ai đó kịp hỏi về tình trạng cung ứng.

Đầu tele là nơi bài toán trở nên thú vị. Khu du lịch văn hoá Wuyuan chiếu mặt tháp Baoyu cao 59 m và rộng 33 m bằng 14 máy AL-TU33K, trong đó 8 máy đặt hai bên tháp; đây là máy đời cũ dùng trong dự án, không nằm trong danh mục 2025. Cách tính vẫn giữ nguyên: nếu chia bề rộng 33 m cho 4 máy ghép ngang thì mỗi máy phủ 8,25 m, và với vị trí đặt cách tháp 30 m, tỉ lệ cần là 30 chia 8,25 tức 3,64:1 — rơi gọn vào dải của AL-TL213LZ. Cách bóc bài toán tương tự cho mặt dựng công trình được nói kỹ hơn trong bài mapping công trình bằng máy chiếu laser.

Ba việc nên làm trước khi đặt hàng: xác nhận tình trạng cung ứng của mã đã chọn, xác nhận ống kính thuộc đúng họ của thân máy, và xác nhận dải zoom còn dư địa so với vị trí lắp thực tế. Với dự án showroom triển lãm hay hội trường có nhiều máy ghép mép, nên chốt cả ba việc này cùng lúc với bản vẽ giá treo. Điều khoản bảo hành chưa được công bố trong tài liệu hãng; liên hệ Luxwave để nhận thông tin chính thức.