Cabinet LED sân khấu: chọn dòng BOE BTY thế nào?

Đội dựng sân khấu hiếm khi hỏi màn LED bao nhiêu nits trước tiên. Câu hỏi đầu tiên thường là: một người có bê nổi một tấm không, khoá xong một mặt màn mất bao lâu, và sau mùa diễn thứ ba thì khung còn phẳng không. Cabinet cấp sân khấu sinh ra để trả lời đúng ba câu đó. Bài này đọc dòng cabinet BOE BTY theo góc nhìn người dựng: khác biệt cơ khí so với cabinet lắp cố định, vì sao 500 x 500 mm thành bước chuẩn, năm mã đang phân phối, cách chọn bước điểm ảnh khi có camera, và checklist nghiệm thu.

Cabinet cấp sân khấu khác cabinet lắp cố định ở chỗ nào?

Khác biệt nằm ở phần cơ khí chứ không nằm ở tấm LED. Cabinet lắp cố định được bắt vào khung thép một lần rồi ở yên nhiều năm, nên nhà sản xuất tối ưu độ phẳng và giá thành. Cabinet cấp sân khấu sống với chu kỳ ngược lại: dựng trong vài giờ, chạy vài ngày, tháo trong đêm, nằm trong thùng, rồi lặp lại ở tỉnh khác. Vì thế nó được thiết kế quanh bốn thứ người dựng chạm vào mỗi ngày: trọng lượng một người nhấc được, khoá nhanh không cần dụng cụ, chốt định vị giữ mối ghép phẳng sau nhiều lần siết, và tay xách đúng điểm cầm.

Con số trong pre-spec của BOE MLED cho thấy rõ định hướng đó. Thân cabinet dòng BTY là nhôm đúc áp lực, độ phẳng cabinet không quá 0,3 mm và độ phẳng module không quá 0,2 mm. Một cabinet 500 x 500 mm bản trong nhà nặng 7,71 kg, bản ngoài trời 8,14 kg, bản 500 x 1000 mm nặng 14 kg. Module rời chỉ 0,6 kg mỗi tấm 250 x 250 mm và cố định bằng nam châm, nên thay module hỏng ngay trong lúc dựng mà không phải tháo cả cabinet. Cả hai mặt đều bảo trì được, điều này quan trọng khi mặt màn úp lưng vào backdrop.

Cần nói rõ một điểm hay gây hiểu nhầm về tên gọi. Trong catalogue tiếng Anh, nhóm cabinet này thường được xếp vào mục rental cabinet. Chữ rental ở đó là cấp thiết kế của cabinet, tức loại làm cho sân khấu và lưu diễn, chứ không phải một loại dịch vụ. Người mua nhóm này là đơn vị tổ chức sự kiện, nhà thầu sân khấu và công ty khai thác thiết bị, tức những đơn vị mua cabinet về dùng nhiều năm. Nhu cầu của nhóm khách này được mô tả kỹ hơn trong bài đội sự kiện mua dàn màn LED nào.

Vì sao cabinet 500 x 500 và 500 x 1000 lại thành chuẩn?

Vì bước 0,5 m chia hết hầu hết kích thước sân khấu thường gặp, nên người lập phương án không phải thiết kế cabinet riêng cho từng chương trình. Một mặt màn 4,0 x 2,5 m là 40 cabinet 500 x 500 mm; 6,0 x 3,0 m là 36 cabinet 500 x 1000 mm; còn 8,0 x 4,5 m rơi đúng tỉ lệ 16:9 với 144 cabinet 500 x 500 mm. Mọi cạnh đều là bội số 0,5 m, nghĩa là đổi tỉ lệ mặt màn giữa hai chương trình chỉ là bài toán xếp lại số hàng và số cột trong cùng một kho cabinet.

Kích thước chuẩn còn kéo theo ba cái lợi ít được nói tới. Thứ nhất, cùng một khung cabinet dùng cho nhiều bước điểm ảnh, đúng như mô tả của BOE về cabinet tiêu chuẩn tương thích dải pitch rộng, nên kho phụ tùng khoá và chốt dùng chung, đội dựng chỉ học một quy trình. Thứ hai, cabinet chỉ dày 69 đến 78,8 mm nên xếp được nhiều tấm trong một thùng bay đóng theo kích thước cố định. Thứ ba, mọi tính toán tải trọng và tải điện đều quy về đơn vị 0,25 hoặc 0,5 mét vuông.

Hai phép nhân nên làm ngay khi lập phương án. Về tải treo, mặt màn trong nhà 6,0 x 3,0 m tức 18 mét vuông cân nặng khoảng 500 đến 555 kg riêng phần cabinet, chưa tính truss, cáp treo và khung chân. Về điện, pre-spec ghi công suất tối đa 463 W mỗi mét vuông và trung bình 157 W mỗi mét vuông cho bản trong nhà 500 x 500 mm, nên mặt màn 18 mét vuông đó cần dự phòng khoảng 8,3 kW đỉnh và tiêu thụ trung bình khoảng 2,8 kW. Bản ngoài trời nặng hơn về điện, 780 W đỉnh mỗi mét vuông, tức khoảng 14 kW cho cùng diện tích. Các hạng mục còn lại quanh mặt màn được bóc trong bài chọn cấu hình màn LED cho sự kiện.

Dòng BOE BTY gồm những mã nào, chọn mã nào cho sân khấu?

Năm mã đang phân phối chia làm hai nhóm rõ rệt: nhóm trong nhà độ sáng từ 1.000 nits với cấp bảo vệ IP30, và nhóm ngoài trời độ sáng từ 4.500 nits với IP65 mặt trước, IP54 mặt sau. Trong mỗi nhóm, khác biệt còn lại chủ yếu là bước điểm ảnh, kéo theo độ phân giải mỗi cabinet và cách quét. Điểm chung của cả năm mã là nền cabinet 500 mm, tuổi thọ tham chiếu 100.000 giờ, thang xám 14 bit và dải nhiệt độ vận hành từ âm 20 đến 45 độ C.

Trong danh mục còn một trang mã đặt theo tên gọi quen thuộc của thị trường là cabinet lưu diễn P2.9, dành cho người tra theo tên gọi đó thay vì theo mã BTY. Xin nhắc lại cho khỏi hiểu nhầm: chữ rental trong tên mã chỉ cấp thiết kế cabinet dành cho sân khấu và lưu diễn, không phải một dịch vụ. Luxwave bán thiết bị và phụ tùng, còn đơn vị cho thuê màn là khách hàng mua cabinet về khai thác. Nếu chương trình nghiêng về trường quay hoặc truyền hình, hãy đọc thêm bài cabinet BOE BTY xR khác BTY thường ở đâu trước khi chốt mã.

Chọn bước điểm ảnh theo khán giả và theo camera thế nào?

Đây thực chất là hai câu hỏi độc lập, và bỏ sót câu thứ hai là lỗi tốn tiền nhất. Câu thứ nhất là hàng ghế đầu cách mặt màn bao xa. Quy tắc nhanh của ngành là cự ly xem gần nhất tính bằng mét xấp xỉ trị số bước điểm ảnh tính bằng milimet: P2,967 phục vụ tốt từ khoảng 3 m, P3,906 từ khoảng 4 m, P4,8 từ khoảng 5 m. Đáng chú ý là pre-spec BOE ghi cự ly xem khuyến nghị của cả nhóm BTY là từ 5 m trở ra, tức nhà sản xuất định vị nhóm này cho khán phòng và sân bãi chứ không phải cho màn xem sát mặt.

Câu thứ hai là mặt màn có lên hình camera hay không. Cảm biến máy quay chụp ảnh theo từng dòng, nên nếu chu kỳ quét của màn không đủ nhanh so với tốc độ cửa trập, hình quay ra sẽ có vạch ngang chạy hoặc mảng sáng tối lệch nhau, trong khi mắt thường vẫn thấy bình thường. Đây là lý do chương trình có livestream hoặc truyền hình luôn chốt tần số quét trong hồ sơ kỹ thuật. Cơ chế và ngưỡng cụ thể nằm trong bài refresh rate bao nhiêu Hz để quay phim không nháy.

Ở đây có một chi tiết cần nói thẳng vì nó ảnh hưởng tới hợp đồng. Pre-spec của các mã BTY bản thường chỉ khai thang xám 14 bit và không khai tần số quét; ngược lại, bản BTY xR khai rõ thang xám 15 bit, tần số hình 30 đến 120 Hz và tần số quét 7.680 Hz. Nếu chương trình có quay hình, hãy yêu cầu nhà cung cấp xác nhận tần số quét bằng văn bản cho đúng lô hàng, hoặc chọn thẳng bản xR. Tần số quét thực tế còn phụ thuộc card thu và bộ điều khiển, nên chốt cả cụm màn và điều khiển trong cùng một phương án, như cách bố trí ở trang giải pháp sân khấu, sự kiện.

Cabinet tháo lắp hàng trăm lần thì hỏng ở đâu trước?

Hỏng trước ở phần cơ khí và đầu nối, gần như không bao giờ ở đèn LED. Datasheet ghi tuổi thọ tham chiếu 100.000 giờ và thời gian trung bình giữa hai lần sự cố từ 10.000 giờ, nhưng đó là tuổi thọ tính theo giờ phát sáng, không phải theo số lần tháo lắp. Một dàn màn chạy 200 buổi mỗi năm có thể mới dùng vài nghìn giờ sáng nhưng đã trải qua hàng trăm chu kỳ dựng tháo, cộng rung xóc trên đường. Chính số chu kỳ đó mới là thứ bào mòn dàn màn.

Theo thứ tự hay gặp, các điểm xuống cấp đầu tiên gồm: khoá nhanh bị rơ khiến hai cabinet kề nhau hở mối ghép và mặt màn gợn sóng khi chiếu nền sáng; chốt định vị mòn làm hàng cabinet lệch dần và dung sai độ phẳng 0,3 mm không còn giữ được; đầu nối nguồn và tín hiệu xuống cấp sau nhiều lần cắm rút, gây chập chờn khó truy; tai treo và ren bắt bu lông biến dạng do siết quá tay; sau cùng mới tới module vỡ góc do va chạm khi tháo.

Vì datasheet không khai các con số này, phải hỏi nhà cung cấp trước khi ký. Năm câu nên hỏi: cabinet đã thử nghiệm bao nhiêu chu kỳ tháo lắp; có bán rời khoá nhanh, chốt định vị và tai treo không, giá và thời gian cấp hàng ra sao; độ phẳng cam kết còn giữ sau bao nhiêu chu kỳ; có bản vẽ thùng bay theo đúng cabinet không; và bảo hành có loại trừ hao mòn cơ khí hay không. Câu trả lời cho năm câu này chênh nhau giữa các nhà cung cấp nhiều hơn chênh lệch về thông số hình ảnh.

Nghiệm thu cabinet trước khi nhận hàng cần kiểm gì?

Nghiệm thu cabinet khác nghiệm thu một màn đã lắp xong: bạn kiểm từng tấm rời trước khi chúng biến thành một mặt màn. Nên làm ngay tại kho, có biên bản, có cân và thước kẹp, và nên ghép thử ít nhất một cụm 2 x 2 cabinet thay vì chỉ mở thùng đếm số lượng. Việc này mất nửa buổi nhưng tránh được tình huống phát hiện sai lệch khi sân khấu đã dựng và không còn thời gian đổi hàng. Quy trình nghiệm thu cho cả hệ sau khi lắp nằm trong bài thi công và nghiệm thu màn hình LED.

• Đối chiếu mã in trên thân với hợp đồng. Cùng một dòng vẫn có hai mã cabinet khác nhau cho bản 500 x 500 mm và bản 500 x 1000 mm, đừng nhận theo tên dòng.
• Cân ngẫu nhiên một đến hai cabinet. Đối chiếu 7,71 kg bản trong nhà, 8,14 kg bản ngoài trời, 14 kg bản 500 x 1000 mm.
• Đo chiều dày và kích thước phủ bì. Dày 69 đến 78,8 mm tuỳ mã; cạnh 500 mm chỉ có dung sai âm 0,15 mm.
• Ghép thử cụm 2 x 2 rồi rà tay dọc mối ghép. Kiểm mối ghép có gờ không, độ phẳng cabinet trong ngưỡng 0,3 mm.
• Chạy nền trắng và ba nền đỏ, lục, lam. Soi điểm chết và điểm sáng lệch; pre-spec đặt mức xuất xưởng là không có điểm chết.
• Đóng mở toàn bộ khoá nhanh và thử tay xách. Đếm số khoá cứng hoặc rơ, ghi vào biên bản.
• Đo dòng thực tế khi chạy nền trắng. Đối chiếu 463 W mỗi mét vuông bản trong nhà và 780 W mỗi mét vuông bản ngoài trời.
• Kiểm bộ chứng nhận kèm lô hàng. Dòng BTY khai CCC, CE, CB, UL, FCC và chứng nhận tiết kiệm năng lượng.
• Với mã ngoài trời, kiểm gioăng và cấp bảo vệ. IP65 mặt trước và IP54 mặt sau chỉ có ở ba mã hậu tố B01.
• Đếm phụ kiện và vật tư dự phòng. Module, cáp nguồn, cáp tín hiệu, khoá và chốt dự phòng, thùng bay đúng số.

Ai nên mua dòng BTY và nên bắt đầu từ đâu?

Dòng BTY hợp với đơn vị dựng sân khấu, nhà thầu nghe nhìn và đơn vị khai thác thiết bị sự kiện cần một nền cabinet chuẩn hoá dùng nhiều năm, thay vì mua từng lô lẻ không tương thích nhau. Nếu chương trình chủ yếu trong nhà và khán giả gần, hai mã P2,967 và P3,906 bản trong nhà là điểm bắt đầu hợp lý; nếu làm sân bãi và lễ hội, ba mã hậu tố B01 với 4.500 nits và IP65 mới đủ điều kiện. Riêng chương trình có truyền hình, hãy hỏi tần số quét ngay từ vòng đầu.

Cách làm ít rủi ro nhất là đi ngược từ hiện trạng: liệt kê ba đến năm sân khấu điển hình bạn hay dựng, quy mỗi mặt màn về số hàng và số cột theo bước 0,5 m, cộng tải điện và tải treo, rồi mới chọn mã và số lượng cabinet. Gửi bảng đó qua trang nhận báo giá để được dựng phương án theo đúng kịch bản khai thác, kèm danh mục phụ tùng cơ khí nên mua ngay từ lô đầu.